Các hạng cân trong Boxing chuyên nghiệp không chỉ là những con số khô khan trên bàn cân, nó là cả một chiến trường chiến thuật, nơi quyết định ai sẽ đối mặt với ai. Quên đi mấy cái lý thuyết sách vở đi, hiểu về các hạng cân chính là chìa khóa để bạn thực sự “đọc” được một trận đấu, để biết tại sao một cú knockout ở hạng ruồi lại đáng sợ không kém gì một cú trời giáng từ một gã khổng lồ hạng nặng. Đây là cuộc chơi của sức mạnh, tốc độ, sức bền và cả những màn “ép cân” tàn khốc phía sau hậu trường, nơi các tổ chức lớn như WBC, WBA, IBF, WBO đặt ra luật lệ.
Hệ thống hạng cân Boxing hiện đại: Một mê cung có quy luật
Boxing chuyên nghiệp không phải là một sàn đấu hỗn loạn nơi ai muốn đánh với ai cũng được. Nó được chia thành nhiều hạng cân để đảm bảo tính công bằng và an toàn tương đối cho các võ sĩ. Việc phân chia này là xương sống của toàn bộ môn thể thao.
Tại sao phải chia hạng cân?
Câu trả lời rất đơn giản: để tránh việc một võ sĩ 50kg phải đối mặt với một gã khổng lồ 100kg. Nó giống như việc bạn bắt một chiếc Kia Morning phải đối đầu trực diện với một chiếc xe container vậy. Việc phân chia hạng cân đảm bảo rằng các cuộc đối đầu chủ yếu dựa trên kỹ năng, chiến thuật và sức mạnh tương quan, chứ không phải là sự chênh lệch tuyệt đối về thể chất.
Bốn ông lớn và những chiếc đai vô địch
Trong thế giới quyền Anh chuyên nghiệp, có 4 tổ chức lớn và uy tín nhất, được xem là 4 chiếc đai danh giá nhất:
- WBC (World Boxing Council)
- WBA (World Boxing Association)
- IBF (International Boxing Federation)
- WBO (World Boxing Organization)
Một võ sĩ trở thành nhà vô địch tuyệt đối (Undisputed Champion) khi sở hữu cả 4 chiếc đai này. Đây là đỉnh cao danh vọng mà mọi tay đấm đều khao khát.
Toàn cảnh 17 hạng cân chính
Tính đến hiện tại, hệ thống quyền Anh chuyên nghiệp nam có 17 hạng cân chính thức được công nhận bởi các tổ chức lớn. Hãy cùng đi từ những võ sĩ nhẹ nhất đến những gã khổng lồ của sàn đấu.
Các hạng cân “nhẹ”: Nơi tốc độ và kỹ thuật là vua
Đây là lãnh địa của những võ sĩ có tốc độ ra đòn chóng mặt, bộ pháp lả lướt và thể lực gần như vô tận. Đừng coi thường sức mạnh của họ, một cú đấm chính xác từ các hạng cân này hoàn toàn có thể khiến đối thủ “ngủ” ngay trên sàn.
Strawweight / Minimumweight (Hạng rơm): 105 lbs / 47.6 kg
Đây là hạng cân nhẹ nhất trong boxing chuyên nghiệp. Các võ sĩ ở đây có thể hình cực kỳ nhỏ bé nhưng bù lại là tốc độ và sự lỳ đòn đáng kinh ngạc. Họ có thể tung ra hàng trăm cú đấm trong một trận đấu.
Light Flyweight / Junior Flyweight (Hạng ruồi nhẹ): 108 lbs / 49 kg
Nhanh hơn một chút, mạnh hơn một chút so với hạng rơm. Các trận đấu ở hạng cân này thường là những cuộc marathon về thể lực và trao đổi đòn liên tục.
Flyweight (Hạng ruồi): 112 lbs / 50.8 kg
Đây là nơi những “ong thợ” thực thụ của làng quyền Anh ngự trị. Họ nổi tiếng với khả năng di chuyển linh hoạt và những combo đòn dài hơi. Huyền thoại Roman “Chocolatito” González đã từng làm mưa làm gió ở đây.
Super Flyweight / Junior Bantamweight (Hạng siêu ruồi): 115 lbs / 52.2 kg
Hạng cân này bắt đầu chứng kiến sự kết hợp rõ rệt hơn giữa tốc độ và sức mạnh. Những cuộc đối đầu kinh điển như series giữa “Chocolatito” González và Juan Francisco Estrada đã định hình nên sự khốc liệt của hạng cân này.
Bantamweight (Hạng gà): 118 lbs / 53.5 kg
Nơi đây có một “Quái vật” thực sự: Naoya Inoue. Anh là minh chứng rõ ràng nhất cho việc sức mạnh hủy diệt không chỉ thuộc về các hạng cân nặng. Những cú body shot của Inoue ở hạng cân này thực sự là một vũ khí chết người. Võ sĩ Việt Nam Trần Văn Thảo cũng từng thi đấu và giành đai WBC Châu Á ở hạng cân gần đây.
Các hạng cân “trung”: Cân bằng hoàn hảo giữa sức mạnh và kỹ thuật
Đây được coi là những hạng cân hấp dẫn nhất, nơi quy tụ những ngôi sao lớn nhất và những trận đấu kim tiền. Các võ sĩ ở đây là sự tổng hòa của tốc độ, kỹ thuật đỉnh cao và sức mạnh có thể kết thúc trận đấu bất cứ lúc nào.
Super Bantamweight / Junior Featherweight (Hạng siêu gà): 122 lbs / 55.3 kg
Là bước đệm để các nhà vô địch hạng gà tìm kiếm thử thách mới. Naoya Inoue sau khi thâu tóm toàn bộ đai hạng gà đã bước lên đây và tiếp tục trở thành nhà vô địch tuyệt đối.
Featherweight (Hạng lông): 126 lbs / 57.2 kg
Một hạng cân lịch sử, nơi sản sinh ra những huyền thoại như Manny Pacquiao hay “Hoàng tử” Naseem Hamed. Các võ sĩ ở đây vừa đủ nhanh để tạo ra những pha né đòn ảo diệu, vừa đủ mạnh để tung ra những cú đấm kết liễu.
Super Featherweight / Junior Lightweight (Hạng siêu lông): 130 lbs / 59 kg
Đây là nơi những kỹ thuật gia bậc thầy tỏa sáng. Vasiliy Lomachenko thời đỉnh cao hay Shakur Stevenson hiện tại là những ví dụ điển hình cho lối đánh thông minh, kiểm soát trận đấu bằng bộ pháp và tốc độ.
Lightweight (Hạng nhẹ): 135 lbs / 61.2 kg
Sân khấu của những ngôi sao lớn nhất hiện nay. Gervonta “Tank” Davis với sức mạnh khủng khiếp, Devin Haney với kỹ năng bậc thầy. Đây là hạng cân cực kỳ cạnh tranh và luôn có những trận đấu đỉnh cao.
Welterweight (Hạng bán trung): 147 lbs / 66.7 kg
“Glamour Division” của Boxing. Nơi đây từng là sân khấu của Floyd Mayweather Jr. và Manny Pacquiao. Hiện tại, nó là lãnh địa của những tay đấm toàn diện nhất như Terence Crawford. Đây là hạng cân của danh vọng và tiền bạc.
Các hạng cân “nặng”: Vùng đất của những cú đấm ngàn cân
Từ đây trở đi, mỗi cú đấm đều mang trọng lượng của một bản án. Tốc độ có thể không còn chóng mặt như các hạng cân nhẹ, nhưng chỉ một khoảnh khắc mất tập trung cũng đồng nghĩa với việc bạn sẽ nằm sàn.
Super Lightweight / Junior Welterweight (Hạng siêu nhẹ): 140 lbs / 63.5 kg
Cửa ngõ dẫn đến hạng bán trung. Các võ sĩ ở đây sở hữu sức mạnh đáng gờm và thường là những tay đấm có lối đánh cống hiến, không ngại va chạm.
Middleweight (Hạng trung): 160 lbs / 72.6 kg
Di sản của những tay đấm thép. Gennady Golovkin (GGG) với cú chọc trời sấm sét, Canelo Álvarez với khả năng phản đòn và sức mạnh thượng thừa. Đây là nơi những cuộc chiến thực sự nổ ra.
Super Middleweight (Hạng siêu trung): 168 lbs / 76.2 kg
Lãnh địa hiện tại của Canelo Álvarez. Các võ sĩ ở đây có thể hình lớn, sức mạnh tốt và vẫn giữ được tốc độ cần thiết để tạo ra những trận đấu hấp dẫn.
Light Heavyweight (Hạng bán nặng): 175 lbs / 79.4 kg
Một hạng cân đầy rẫy những “quái vật” thực sự. Artur Beterbiev với tỷ lệ knockout 100%, Dmitry Bivol với kỹ năng phòng ngự và di chuyển bậc thầy. Đây là một trong những hạng cân đáng sợ nhất.
Cruiserweight (Hạng tuần dương): 200 lbs / 90.7 kg
Bước đệm cuối cùng trước khi tiến vào lãnh địa của những người khổng lồ. Oleksandr Usyk là ví dụ hoàn hảo nhất về một nhà vô địch hạng tuần dương đã bước lên và chinh phục cả hạng nặng.
Heavyweight (Hạng nặng): Không giới hạn (trên 200 lbs / 90.7 kg)
Đỉnh cao của Boxing. Nơi tranh giành danh hiệu “The Baddest Man on the Planet”. Tyson Fury, Oleksandr Usyk, Anthony Joshua. Ở đây, kỹ năng quan trọng, nhưng sức mạnh có thể thay đổi tất cả. Một cú đấm có thể kết thúc 12 hiệp đấu nỗ lực.
Hạng cân Bridgerweight: Làn gió mới hay chỉ là trò hề?
Đây là một chủ đề gây tranh cãi. Hạng cân này nằm giữa Cruiserweight và Heavyweight (200-224 lbs) và hiện chỉ được công nhận bởi WBC.
Nguồn gốc và tranh cãi
WBC tạo ra hạng cân này để tạo cơ hội cho những võ sĩ quá lớn so với hạng tuần dương nhưng lại quá nhỏ bé so với những gã khổng lồ hạng nặng. Tuy nhiên, nhiều người cho rằng đây chỉ là cách để WBC tạo ra thêm một chiếc đai và thu thêm phí tổ chức.
Cá nhân tôi thấy…
Thật lòng mà nói, tôi không phải là fan của Bridgerweight. Sự vĩ đại của một nhà vô địch như Oleksandr Usyk nằm ở chỗ anh ta đã vượt qua rào cản thể hình để đánh bại những đối thủ to lớn hơn mình rất nhiều. Bridgerweight, theo một cách nào đó, đã làm giảm đi tính thử thách và sự khắc nghiệt đó. Nó làm cho hệ thống hạng cân trở nên manh mún hơn.
“Ép cân”: Nghệ thuật hắc ám phía sau sàn đấu
Hiểu về hạng cân mà không biết về “ép cân” (weight cutting) thì chỉ là hiểu được một nửa câu chuyện.
Ép cân là gì?
Đây là quá trình các võ sĩ tự làm mất nước một cách cực đoan trong những ngày cuối cùng trước buổi cân thử để đạt được trọng lượng quy định của hạng cân. Sau khi cân xong, họ sẽ nhanh chóng bù nước và dinh dưỡng để có thể trạng tốt nhất khi lên đài, thường nặng hơn giới hạn của hạng cân đó khá nhiều.
Rủi ro và mặt trái
Đây là một quá trình cực kỳ nguy hiểm. Nó có thể gây tổn thương nội tạng, làm giảm khả năng chịu đòn (cằm yếu đi) và ảnh hưởng nghiêm trọng đến thể lực trong trận đấu. Đã có rất nhiều trường hợp võ sĩ trông như một cái xác khô tại buổi cân thử. Đó không phải là một hình ảnh đẹp.
Kết luận
Việc tìm hiểu về các hạng cân trong Boxing cũng ly kỳ không kém việc theo dõi một trận đấu đỉnh cao. Nó cho chúng ta thấy được sự đa dạng của môn thể thao này, từ những nghệ sĩ tốc độ ở Flyweight cho đến những vị thần sức mạnh ở Heavyweight. Hệ thống này, dù đôi khi phức tạp với 4 chiếc đai từ WBA, WBC, IBF, WBO, vẫn là nền tảng tạo nên những cuộc đối đầu kinh điển. Với tư cách là một người hâm mộ, việc hiểu rõ chiến trường này sẽ giúp bạn trân trọng hơn nỗ lực, tài năng và cả sự hy sinh của các võ sĩ mỗi khi họ bước lên sàn đấu.